We leven in de Westerse wereld in een consumptiemaatschappij. Onze materiële welvaart is in een halve eeuw ongelooflijk toegenomen. We gebruiken steeds meer (eindige) grondstoffen om aan de steeds grotere eisen van onze westerse levensstandaard te kunnen voldoen. De Club van Rome trok eind jaren 70 van de vorige eeuw al aan de bel: als we zo doorgaan raken de grondstoffen uitgeput en zal de vervuiling de wereld onleefbaar maken. Sindsdien heeft het milieubesef een enorme impuls gekregen.

Grondstoffen en afval liggen in elkaars verlengde. We winnen grondstoffen om producten te maken en danken die producten na verloop van tijd weer af. Sommige grondstoffen zijn eindig, zoals metalen en olie. Op aarde is er maar een beperkte voorraad van. Andere zijn hernieuwbaar, zoals hout en water. Ze kunnen weer aangroeien of na zuivering weer hergebruikt worden.

In het proces van produceren en consumeren lopen zeer uiteenlopende stromen van stoffen en materialen. Voor de productie van papier is niet alleen houtpulp nodig, maar ook water en energie. Het water en de energie gaan verloren, het papier wordt een boek of een krant die één dag meegaat. Voor het maken van een koelkast of computer zijn al snel enkele tientallen verschillende grondstoffen nodig. Aan het eind van de levenscyclus van een product rest de afvalberg.

Voor een duurzaam beheer van grondstoffen en het verwerken van afval zijn steeds meer technieken ontwikkeld. De kern van het verhaal is dat we naar een situatie toe moeten waarbij zo veel mogelijk grond- en hulpstoffen niet meer verloren gaan maar hergebruikt worden: van stromen naar kringlopen. Ketenbeheer noemen we dat.

Voor een duurzame samenleving is een zogenaamde ontkoppeling nodig. De een-op-een relatie tussen de hoeveelheid producten en de daarvoor benodigde hoeveelheid grond- en hulpstoffen moet doorbroken worden.  Dus: meer producten met minder grondstoffen en energie. Alleen als dat lukt kan economische groei ook duurzaam zijn.

Het scheiden van huishoudelijk afval is al jaren een gewoonte geworden. Misschien is dit wel een van de meest zichtbare resultaten van ons milieubewustzijn. Afvalpreventie is een veel moeizamer proces. In het bedrijfsleven is afvalscheiding ook een teken voor toegenomen milieuzorg. De echte winst zit natuurlijk in het zuinig gebruik, recyclen en ketenbeheer.

Ondertussen hebben we ook in Zeeland te maken met een erfenis uit het verleden. Kostbare saneringen van bodem en stortplaatsen zijn nodig omdat we in het verleden onzorgvuldig zijn geweest met ons afval.

Verwante onderwerpen op deze website:

Afval: voorkomen en hergebruiken

Afval- en grondstoffenbeleid