/sfeerstrook/vogelrichtlijn /sfeerstrook/helios http://www.greenpeace.nl /sfeerstrook/klimaat
 
Home Contact
Begrippen Nieuwsbrief
Sitemap Links
Het project Zon Op School is er voor basisscholen in Zeeland

Aanmelden voor de nieuwsbrief

COS Zeeland
AdFair

RSS-embleem
Wat is rss
Begrippen

A


Agenda 21, Lokale Agenda 21
De Agenda 21 of de Agenda voor de 21 eeuw is het belangrijkste actieprogramma  dat op de VN conferentie voor Milieu en Ontwikkeling in 1992 is aangenomen door alle VN-landen. De Agenda 21 bevat ruim 2300 actiepunten voor het behoud van de aarde. Centraal begrip hierbij is duurzame ontwikkeling.

 

Agromilieukeur (AMK)

Milieukeur voor agrarische producten van de Stichting Milieukeur. Producten met milieukeur onderscheiden zich van biologische producten doordat het gebruik van chemische gewasbeschermingsmiddelen en kunstmest bij Milieukeur beperkt zijn toegestaan.

 

Akkerranden

In sommige delen van Nederland kunnen boeren tegen vergoeding de randen van hun akkers langs sloten inzaaien met bloemen. Deze akkerranden worden niet bespoten of bemest, zodat er ook niet onbedoeld middelen in het oppervlaktewater terecht kunnen komen. Behalve goed voor het milieu zijn de akkerranden ook bedoeld als verfraaiing van het landschap. Niet voor niets zijn ze meestal gesitueerd langs wegen en fietspaden. Het inzaaien van akkerranden is enkele jaren geleden in Zeeland begonnen op initiatief van enkele boeren op Schouwen-Duiveland (project Zonnestraal).

 

Arbowet

De belangrijkste arbowetregelgeving is gepubliceerd in de Arbeidsomstandighedenwet 1998 (Arbowet 1998), het Arbeidsomstandighedenbesluit (Arbobesluit), de Arbeidsomstandighedenregeling (Arboregeling) en in beleidsregels. De Arbowet is een raamwet en geeft regels die te maken hebben met veiligheid, gezondheid en welzijn tijdens het werk.

 

B

 

Biomassa 

Biomassa is een ander woord voor organisch materiaal. Het kan bestaan uit snoeiafval, rest- en afvalhout uit de industrie, groente- fruit- en tuinafval (GFT) en afval uit de landbouw als stro en mest. Energie die is opgewekt uit biomassa is een van de mogelijke alternatieven voor energie uit fossiele brandstoffen zoals olie en gas. Door verbranding, vergassing of vergisting kan biomassa in bio-energie omgezet worden en uit oliehoudende planten kan biodiesel worden gemaakt.  Plantaardige suikers kunnen na vergisting alcohol opleveren, wat een goede brandstof is voor auto´s.

 

Bouwstoffenbesluit

Op 1 januari 1999 is het Bouwstoffenbesluit bodem- en oppervlaktewaterbescherming in werking getreden. Dit besluit regelt onder welke voorwaarden steenachtige bouwstoffen (inclusief grond) mogen worden gebruikt. Bouwstoffen die niet voldoen aan de samenstellings- en immissie-eisen mogen niet toegepast worden. Op de website van het ministerie van VROM kunt u meer informatie vinden over de vrijstellingsregelingen.

 

Broeikaseffect

Een aantal gassen in de atmosfeer laten het invallende licht van de zon door, maar absorberen de door de aarde teruggekaatste infrarode (warmte)straling en kaatsen deze warmte gedeeltelijk weer terug naar het aardoppervlak. Dit natuurlijke proces bepaalt onder andere de gemiddelde temperatuur op aarde. Wanneer dit proces door menselijke beïnvloeding verstoort wordt en de temperatuur op aarde als gevolg van teveel broeikasgassen in de atmosfeer oploopt, spreekt men van het broeikaseffect. Deze broeikasgassen zijn koolstofdioxide (CO2), chloorfluorkoolwaterstoffen (CFK's), methaan (CH4) en distikstofoxide (N20). Daarnaast leveren koolstofmonoxide (CO), methaan en vluchtige organische stoffen (VOS) een indirecte bijdrage aan broeikaswerking doordat deze stoffen CO2 en ozon (O3) vormen.

 

C

 

CE-keurmerk

 Producten waarvoor een EU-richtlijn volgens de 'nieuwe aanpak' bestaat, geldt de verplichting van een CE-label (markering). Met de CE-markering geeft de producent aan dat het product voldoet aan de eisen van veiligheid, gezondheid, milieu en consumentenbescherming, zoals gesteld in de van toepassing zijnde EU-richtlijnen. Producten zonder CE-markering mogen niet worden verhandeld op de Europese markt, ook al voldoen ze aan de eisen. Ook producten die buiten de EU zijn gemaakt, moeten voorzien zijn van een CE-markering alvorens ze worden toegelaten tot de Europese markt. De CE-markering is geen kwaliteitskeurmerk, maar een verklaring van overeenstemming met de wet. In veel gevallen brengt de producent het CE-teken zelf aan, zonder onafhankelijk onderzoek.

 

Chloorfluorkoolwaterstoffen (CFK´s)

Chloorhoudende stoffen die de ozonlaag aantasten. CFK´s werden vroeger veel gebruikt als drijfgas in spuitbussen en als koelvloeistof in koelkasten. 

 

Civil society

Oorspronkelijke betekenis: een samenleving die zich kenmerkte door bepaalde idealen. Realisering van deze idealen, zoals vreedzaam samenleven, vereist in een moderne maatschappij de participatie van een breed scala aan instellingen. Niet alleen vrijwilligersorganisaties, maar ook families, de zakenwereld en overheden moeten erbij betrokken worden.
Het uiteindelijke doel is respectering van mensenrechten, armoedebestrijding en een diep gewortelde democratie. Om dit doel te bereiken zullen de verschillende maatschappelijke instellingen en organisaties goed met elkaar samen moeten werken.

 

CO2

Koolstofdioxide, een belangrijk broeikasgas. Door een teveel van onder andere deze stof ontstaat het 'versterkte broeikasteffect' waardoor klimaatverandering zal optreden.

 

Convenant Verpakkingen

Het Convenant Verpakkingen, inmiddels nr. 3, is een overeenkomst tussen het bedrijfsleven, het Ministerie van VROM en de Vereniging Nederlandse Gemeenten. De doelstelllingen zijn:

-  De hoeveelheid moet worden teruggebracht naar 850 kiloton

-  70 % van het verpakkingsmateriaal moet worden hergebruikt

Het Convenant omvat een Deelconvenant Zwerfafval, met de volgende doelstellingen:

-  Het bedrijfsleven draagt er zorg voor dat uiterlijk in het jaar 2005 de hoeveelheid blikjes en flesjes in het zwerfafval met ten minste 80% is afgenomen (van 50 miljoen in 2001). 

Het bedrijfsleven is verplicht zich aantoonbaar in te spannen zodat de hoeveelheid blikjes en flesjes in het zwerfafval voor 1 januari 2005 is afgenomen met ten minste 2/3 (van 50 miljoen in 2001).

Als de doelstellingen voor de reductie van zwerfafval niet worden gehaald wordt het Convenant Verpakkingen waarschijnlijk vervangen door een (duurdere) wettelijke regeling.

 

Corporate citizenship

het idee, dat een onderneming is als een burger in de maatschappij, met burgerrechten en burgerplichten, die zich verder uitstrekken dan uitsluitend het economisch domein.


D

 

Denox-systemen

Nabehandelingssysstemen waarmee NOx uit de uitlaatgassen van alle verbrandingsmotoren kan worden verwijderd.


Duurzaam bankieren

Een zodanige bedrijfsvoering, dat de interne activiteiten voldoen aan de eisen van duurzaam ondernemen en dat de externe activiteiten (zoals kredietverlening en beleggingen) erop gericht zijn duurzaamheid bij de klanten en andere maatschappelijke partijen te waarderen en te stimuleren.

 

Duurzaam bouwen

Het doel van duurzaam bouwen (dubo) is het beperken van de belasting van bouwactiviteiten voor mens en milieu.


Duurzame financier

Een financiële instelling (bijvoorbeeld een bank) die niet alleen kredieten verstrekt aan duurzame projecten of ondernemingen, maar ook zelf als instelling duurzame ontwikkeling nastreeft.

 

Duurzame ontwikkeling

Duurzame ontwikkeling  is een ontwikkeling die voorziet in de behoeften van de huidige generatie, op zo'n manier dat toekomstige generaties ook in hun behoeften kunnen voorzien.

Voorwaarden zijn het behoud van onze natuurlijke hulpbronnen en een eerlijke verdeling.

 

Duurzame schelpdiervisserij

Ontwikkelingsrichting van de visserij op kokkels en mossels in met name de Waddenzee. Vissers zijn volop bezig hun technieken te verbeteren om tot een duurzame schelpdiervisserij te komen. Dat is geen vrijblijvende zaak, nu een evaluatierapport (EVA II) de visserij aanwijst als belangrijkste oorzaak van de teruggelopen vogelstand in de Waddenzee en het Europese Hof an Justitie heeft gesteld dat voor gebieden die onder de Habitatrichtlijn vallen, waaronder de Waddenzee, geen visvergunningen mogen worden afgegeven als er enige kans bestaat op nadelige effecten voor de natuur.

 

 

E

 

ECF/TCF

Elementary Chlorine Free (met chloordioxide) / Total Chlorine Free (zonder chloorhoudende middelen).

 

Ecologische Hoofdstructuur (EHS)

Een ideaalbeeld van de overheid over de verspreiding en aansluiting van natuurgebieden in Nederland. Door het aanleggen van verbindingen tussen natuurgebieden kunnen dieren zo op zoek naar voldoende voedsel en soortgenoten om zich voort te planten. Bijnaam voor de EHS: het 'Groene wegennet'.  
 

Ecosysteem  

Een ruimtelijk systeem in de natuur of in een cultuurlandschap waarin tussen de levende ( dieren en planten) en niet-levende (lucht, water en bodem) onderdelen bepaald wordt welke planten en dieren er leven, welke kringlopen er functioneren en welke onderlinge evenwichten er zijn. Voorbeelden : tropisch regenwoud en de Waddenzee. Bij kwetsbare ecosystemen treed er snel verstoring en achteruitgang op. Dit kan bijvoorbeeld veroorzaakt worden door menselijk ingrijpen of door klimaatverandering

 

EKO-keurmerk

Het EKO-keurmerk staat op producten uit de biologische landbouw. Biologische landbouw is een milieuvriendelijke manier van landbouw. Er worden bijvoorbeeld geen bestrijdingsmiddelen en kunstmest gebruikt. Bij de verwerking worden geen chemische synthetische geur-, kleur- en smaakstoffen of conserveringsmiddelen gebruikt. Bij de productie wordt geen gebruik gemaakt van genetische modificatie-technieken.

 

Emissies

De uitstoot van stoffen naar bodem, water en lucht.

 

Energielabel 

Label wat wordt toegekend aan huishoudelijke apparatuur (witgoed), verlichting en auto's. Ze worden ingedeeld in de klassen A (groen, zuinig) tot en met G (rood, onzuinig).

Op auto's in de drie zuinigste categorieën wordt korting gegeven, de minder zuinige types kennen een toeslag.


EPC

De energieprestatiecoëfficiënt (EPC) geeft aan hoe energiezuinig een gebouw is. Voor nieuwbouwwoningen is deze wettelijk vastgelegd op 1.0. Hoe lager de EPC, hoe energiezuiniger een gebouw.

 

Estuarium

De plaats waar een rivier uitmondt in een zee of oceaan. Het getij en de stroming van de rivier zorgt ervoor dat het zoete en zoute water gemengd worden. Daarom bestaan estuaria vooral uit brak water.

 

Eutrofiëring

Verrijking van water met meststoffen. Dit veroorzaakt een excessieve groei van algen en een verhoogde activiteit van micro-organismen. Hierdoor daalt het zuurstofniveau van het water, waardoor het leven onmogelijk wordt voor organismen die afhankelijk zijn van zuurstyof.  

 

 

F

 

Fotosynthese

Het proces waarbij water en koolstof dioxide omgezet worden in koolwaterstoffen.Dit vindt plaats wanneer chlorofyl door zonlicht wordt geactiveerd. tijdens dit proces komt zuurstof vrij. Alleen planten en een aantal micro-organismen kunnen fotosynthese uitvoeren.

FSC-keurmerk
Goed bosbeheer volgens de maatstaven van de internationale, onafhankelijke organisatie Forest Stewardship Council (FSC, vrij vertaald: raad voor goed bosbeheer) is de bewezen oplossing om de vernietiging en verwoesting van het bos te stoppen. Het FSC-keurmerk is het enige keurmerk dat waarborgt dat hout uit goed beheerde bossen komt. In een FSC-bos gaan commerciële houtproductie en zorg voor dieren- en plantenleven hand in hand. Bovendien geeft het FSC-keurmerk aan dat de rechten van de mensen die in en van het bos leven, worden gerespecteerd en dat de bosarbeiders goede arbeidsvoorwaarden en goede arbeidsomstandigheden hebben. Er zijn al meer dan 1400 verschillende houtproducten met het FSC-keurmerk op de Nederlandse markt beschikbaar

G

 

Genetische manipulatie

Genetische manipulatie is het veranderen van de erfelijke eigenschappen van plant of dier door middel van ‘knippen en plakken’. Kleine stukjes erfelijk materiaal (genen of stukjes DNA) worden uit het ene organisme geknipt en via geavanceerde methoden overgebracht in een ander organisme. Op deze manier kunnen gewenste eigenschappen snel en efficiënt van de ene op een andere soort worden overgebracht. Genetisch gemanipuleerde gewassen zijn makkelijker te telen of geven hogere opbrengsten, maar wereldwijd bestaat er grote weerstand tegen het sleutelen aan erfelijk materiaal. Tegenstanders van genetische manipulatie wijzen op de mogelijke gevaren, zoals uitkruising met verwante wilde soorten, vorming van gifstoffen of andere onvoorspelbare effecten. Vooral in de VS worden veel gm-gewassen geteeld, Europese landen zijn vooralsnog huiverig.

 

Groencertificaat

Een door de overheid ingestelde methode om aan te geven dat de op het certificaat vermelde elektriciteit op een duurzame manier opgewekt is.

 

Groene hypotheek

Een hypotheekvorm die gebruik maakt van de fiscale groenregeling. Uitsluitend woningen die volgens door de overheid opgestelde duurzame criteria zijn gebouwd of gerenoveerd en daarvoor een groenverklaring hebben ontvangen komen hiervoor in aanmerking. De rente is over het algemeen één à twee procent lager dan de marktrente en het maximale leningbedrag is ƒ 75.000,-.

 

Groenfondsen

Spaar- of beleggingsfondsen die door de Regeling Groenfondsen zijn erkend om het predikaat Groenfonds te mogen dragen. De Groenfondsen beleggen in milieuvriendelijke projecten. De rente of het dividend dat deelnemers in Groenfondsen over hun belegging ontvangen is volledig vrijgesteld van belastingheffing. Daardoor kunnen de Groenfondsen leningen aanbieden tegen een lagere rente dan de marktrente.

 

Grondwater

Water dat gevonden kan worden in de verzadigde zone van de bodem; deze zone bestaat voor het grootste gedeelte uit water. Het water verplaatst zich langzaam van gebieden met grote hoogte en druk naar gebieden met een lage hoogte en druk, zoals rivieren en meren.

 

Grijs water

Huishoudelijk afvalwater dat bestaat uit spoel- en waswater uit de keuken, badkamer en wastafels en van wastobbes en wasautomaten. Dit water is verontreinigd met zeepresten, waardoor het na enige tijd grijs wordt. Grijs water is na (locale) zuivering te gebruiken voor toiletspoeling, wasmachine, schoonmaakwerkzaamheden en in de tuin.

 

H

 

 

I

 

Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC)

In 1988 werd door de Verenigde Naties het ‘Intergovernmental Panel on Climate Change’ opgericht. Dit internationale netwerk van meer dan 2000 wetenschappers kreeg als opdracht een stand van zaken op te maken van de bestaande wetenschappelijke kennis over het klimaatsysteem, over de gevolgen van klimaatverandering voor milieu, economie en samenleving en over strategieën die hierop een antwoord bieden.

 

Internetportaal

Een internetportaal is een website die toegang geeft en een wegwijzer is naar een groot aantal andere websites op het internet. Al deze websites hebben wel iets gemaan. Bij duurzaam zeeland zijn duurzame ontwikkeling en Zeeland de verbindende elementen.

 

 

J

 

 

K

 

Kaderrichtlijn water

De Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) verplicht de waterbeheerders het watersysteem op een uniforme wijze in te delen en te beheren. Daarnaast brengt de KRW een aantal rapportageverplichtingen die uitmonden in gezamenlijke deelstroomgebiedbeheersplannen.

 

Ketenbeheer (integraal)

Het zoveel mogelijk sluiten van kringlopen en het binnen aanvaardbare grenzen brengen van rest-emissies en rest-afvalstromen. Integraal ketenbeheer omvat het in samenhang beschouwen van productie- en consumptieketens, van de grondstoffase tot en met de afvalfase: de grondstoffase, de productiefase, de consumptiefase en de afdankfase.

Kyoto, verdrag van   

Het zoveel mogelijk sluiten van kringlopen en het binnen aanvaardbare grenzen brengen van rest-emissies en rest-afvalstromen. Integraal ketenbeheer omvat het in samenhang beschouwen van productie- en consumptieketens, van de grondstoffase tot en met de afvalfase: de grondstoffase, de productiefase, de consumptiefase en de afdankfase.

In de Japanse stad Kyoto zijn in 1997 afspraken gemaakt voor het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen door de rijke industrielanden. In 2010 zou dit 5,2% minder moeten zijn dan in 1990. Er zijn drie belangrijke afspraken gemaakt in het Kyoto protocol:

1e  Een land mag de emissiereductie in ander land realiseren. Nederland doet dit bijvoorbeeld door het aanplanten van bossen in Oost-Europa.

2e. Een land mag de CO2 opname door planten en bossen aftrekken van zijn totale uitstoot.

3e   De rijke landen gaan de ontwikkelingslandenlanden helpen bij de ontwikkeling van schone of duurzame energie (zonder CO2).



L

Lokale Agenda 21
De Agenda 21 of de Agenda voor de 21ste eeuw is het belangrijkste actieprogramma  dat op de VN conferentie voor Milieu en Ontwikkeling in 1992 is aangenomen door alle VN-landen. De Agenda 21 bevat ruim 2300 actiepunten voor het behoud van de aarde. Centraal begrip hierbij is duurzame ontwikkeling. Van de 2300 actiepunten heeft tweederde betrekking op het lokale niveau. Daarom zijn gemeenten en lokale gemeenschappen opgeroepen zelf ook een Agenda voor de 21ste eeuw te ontwikkelen. De doelstelling is om in het gemeentelijk beleid de uitgangspunten van duurzame ontwikkeling zo veel mogelijk te verankeren.


M

 

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO)

Een wijze van ondernemen waarbij de bedrijfsresultaten, naast de zorg voor een goede financiële basis, zijn gebaseerd op een gezonde en uitdagende werkomgeving, zorg voor het milieu en, internationaal gezien, mensen- en arbeidsrechten.

 

Max Havelaar keurmerk

Dit keurmerk voor voedingsmiddelen staat voor een sociaal-economisch gerechtvaardigde productie van verschillende producten zoals koffie en bananen. Met name ontwikkelingslanden worden hierdoor financieel gesteund. Het keurmerk heeft tevens milieu-aspecten in zich. Het keurmerk wordt door Stichting Max Havelaar (te Utrecht) uitgegeven.


Milieu-effectrapportage 

Onderzoek naar de gevolgen voor het milieu van, meestal grootschalige, projecten zoals wegenaanleg, uitbreiding militaire terreinen, stadsuitbreiding. De resultaten spelen mee in de besluitvorming over de voorgenomen projecten.
 
Milieu-gebruiksruimte
Het benutten van de natuurlijke hulpbronnen zonder ze aan te tasten of uit te putten. De ruimte bestaat uit vier onderdelen: landbouwgrond, zoet water, enegrie en niet hernieuwbare grondstoffen.
 
Millenniumdoelstellingen
In september 2000 stelde 189 staatshoofden en regeringsleiders tijdens de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties de Millenniumverklaring op. Deze verklaring bevat acht ambitieuze doelstellingen voor een ontwikkelingsbeleid. In 2015 moeten deze zijn gerealiseerd.
Lees meer op deze site:
 
Mondiale Voetafdruk
Iedere persoon gebruikt een deel van de ruimte op aarde, afhankelijk van iemands consumptie (wonen, ververvoer, voeding, kleding enz.) Met behulp van de Mondiale Voetafdruk, wordt er  in hectares uitgedrukt om welke oppervlakte het gaat. het model is bedacht door Canadese wetenschappers.
Er zijn verschillende modellen van de voetafdruk: voor personen, en inmiddels ook voor bedrijven en kerken.
meer informatie: www.voetenbank.nl , met een quick scan om de eigen voetafdruk te berekenen. 

 

N

 

Natuurvriendelijke oever

Een oeverconstructie met een geleidelijke overgang tussen water en land, die uitgaat van een andere constructievorm, namelijk het minder steil aanleggen van een talud waardoor soms voorkomen wordt dat een beschoeiing moet worden aangebracht.

 

Nieuwe Economische Dragers

Veel boeren in Zeeland die een andere economische activiteit op hun bedrijf wilden beginnen zagen zich daarin belemmerd door planologische regels. Na enkele jaren overleg zijn de mogelijkheden verruimd om op boerenbedrijven andere dan agrarische activiteiten te beginnen, zogenoemde Nieuwe Economische Dragers. Dit biedt veel agrariërs nieuwe kansen en is daarmee een stimulans voor een duurzame landbouw en een vitaal en aantrekkelijk platteland.

 

NOx

Stikstofoxiden, bestaande uit NO en NO2; veroorzaken verzuring en vermesting en spelen een rol in de fotochemische smog. Bij NO2 treden vanaf bepaalde concentraties gezondheidsbezwaren op. NO wordt in de atmosfeer na verloop van tijd omgezet in NO2.

 

O

 

OESO

Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling. Een internationaal samenwerkingsverband van vrijwel uitsluitend Westerse landen, gericht op duurzame economische groei, financiële stabiliteit en welvaart in de lidstaten.

 

Oppervlaktewater

Al het water dat van nature blootstaat aan de atmosfeer. Voorbeelden zijn rivieren, meren, reservoirs, plassen, beken, zeeën, oceanen, estuaria en wetlands.

 

Organisch materiaal

Stoffen bestaande uit (dode) planten of dierlijke materie, met een koolwaterstofstructuur.

 

Ozon

Een onstabiel oxiderend agens, dat uit drie zuurstofatomen bestaat en gevonden kan worden in de ozonlaag van de atmosfeer. Het wordt geproduceerd door middel van elektrische ontlading van zuurstof of door middel van speciaal ontworpen UV-lampen.

 

P

People, Planet, Profit
De drie pijlers van duurzame ontwikkeling zijn ecologische duurzaamheid (behoud van natuur en milieu), economische duurzaamheid (Er wordt in de behoeften van mensen voorzien. Er is werk, productie en consumptie, maar niet ten koste van natuur en milieu) en sociale duurzaamheid (Er is sprake van en rechtvaardige verdeling van de welvaart en is ruimte voor iedereen om mee te doen aan het maatschappelijk leven).
In de terminologie van het bedrijfsleven worden deze drie pijlers van duurzaamheid omschreven met de drie P’s, van People (sociale component), Planet (natuur en milieu) en Profit (economie, winst en werk)

 

Q

 

 

R

 

Recycling

Recycling betekent hergebruik. Bij recycling gaat het om het terugwinnen en opnieuw voor gebruik geschikt maken van grondstoffen uit afval. Er zijn twee soorten hergebruik: producthergebruik en materiaalhergebruik. In het eerste geval wordt het product bij hergebruik voor hetzelfde doel gebruikt als daarvoor. Een voorbeeld is afgedankte kleding dat als tweedehands kleding wordt gebruikt. Bij materiaalhergebruik wordt het product voor iets anders gebruikt als waarvoor het oorspronkelijk was gemaakt. Zo worden van zink uit oude batterijen bijvoorbeeld dakgoten gemaakt en van het staal van (verf)blikken worden spijkers en staaldraad gemaakt. 

 

 

S

 

 

T

 

Tobintaks

De Tobintaks werd genoemd naar James Tobin. Die stelde in 1972 voor een geringe belasting te heffen op munttransacties om de stabiliteit van de financiële markten te verzekeren. De minieme belasting zou geen invloed hebben op normale wisseloperaties, maar zou wel de speculanten ontmoedigen ­ die wisselen immers frequent grote bedragen om munt te slaan uit wisselkoersverschillen. Hedendaagse voorstanders van de Tobintaks gaan nog een stap verder: ze willen de opbrengsten van een dergelijke internationale belasting aanwenden voor ontwikkelingssamenwerking om zo de kloof tussen arm en rijk te verkleinen.

 

U

 

Uitputting van voorraden

Voorraden die niet op korte termijn worden aangevuld raken bij het huidige exploitatieniveau op. Dat geldt met name voor fossiele brandstoffen en delfstoffen. Er is geen scherp onderscheid tussen wel en geen voorraad: naarmate er meer grondstoffen zijn gewonnen wordt de winning moeilijk en duurder, en gaat het winnen gepaard met meer afval. De Club van Rome wees in het begin van de jaren 70 op het opraken binnen 25 jaar. Dat is niet gebeurd, o.a. door het zuiniger omgaan met grondstoffen, en door ontwikkeling van de techniek, zowel bij het opsporen als het winnen van voorraden. Daarmee wordt de fase van uitputting uitgesteld, maar niet afgesteld.
 

UNCED

United Nations Conference on Environment en Development ofwel de VN Conferentie voor Milieu en Ontwikkeling.

Tijdens deze wereldtop, die in 1992 in Rio de Janeiro plaatsvond, stond het begrip duurzame ontwikkeling centraal. Het doel van de conferentie was om het armoedevraagstuk in de Derde Wereld en de wereldwijde milieuproblematiek in samenhang met elkaar op te lossen. De conferentie van Rio leverde een aantal internationale verdragen op het terrein van klimaatbeheersing, biodiversiteit enzovoorts. In Rio werd de ‘Agenda 21’ , de Agenda voor de 21e eeuw aangenomen.

UNCED kreeg in 2002 een vervolg in de WSSD in Johannesburg.

 

V

 

Vermesting

Vermesting betekent een overmaat aan stikstof en fosfaat in bodem en water. Een te grote hoeveelheid fosfaten en nitraten (stikstof) in het grond- en oppervlaktewater ontregelt de ecologische processen en vormt een bedreiging voor drinkwaterbronnen. Het gevolg is o.a. aantasting van de biodiversiteit, verdwijnen van soorten en overheersing van (algemeen voorkomende) soorten.

 

Verzuring

Verzuring is het gevolg van verontreiniging van de lucht met (direct of indirect) verzurende stoffen. Belangrijke verzurende stoffen zijn: stikstofoxiden (NOx), Zwaveldioxide (SO2), ammoniak (NH3) en vluchtige organische stoffen (VOS).

 

Vitaal Platteland

In Zeeland hebben alle bij het platteland betrokken partijen in 1998 het initiatief genomen de vernieuwing van het platteland een extra impuls te geven met het project Vitaal Platteland Zeeland. Projecten die de vitaliteit van het platteland vergroten, kunnen sindsdien op ondersteuning en stimulering rekenen. Het bevorderen van duurzame landbouw is een van de speerpunten van Vitaal Platteland.

 

Voedselkilometers

De afstand die verschillende bestanddelen van voeding hebben afgelegd voor ze  worden geconsumeerd. Vaak komen de ingrediënten van over de hele wereld, en het transport daarvan kost veel energie.

 

W

 

Wadi

Voorziening voor de infiltratie van regenwater. Een wadi is een laagte waarin het regenwater zich kan verzamelen en in de bodem kan infiltreren. Meestal is een wadi beplant met gras of biezen. Een wadi helpt verdroging van de bodem tegen te gaan, vormt een buffer bij overvloedige regenval, en draagt bij aan de zuivering van het water.

 

Watertoets

Toets die bij ruimtelijke plannen moet worden uitgevoerd om na te gaan wat de gevolgen zijn voor de waterhuishouding.

Op 20 december 2002 heeft het kabinet besloten de watertoets wettelijk verplicht te stellen bij het vaststellen van streekplannen en gemeentelijke bestemmingsplannen.

 

Wereldvoedselvraagstuk

Ondanks allerlei voedselprogramma's heeft één op de zeven wereldburgers te maken met ondervoeding. Om het hongerprobleem in de wereld op te lossen is meer nodig dan alleen verbetering van de landbouwproductie, want wereldwijd wordt meer dan anderhalf keer zoveel voedsel geproduceerd dan nodig is om de hele wereldbevolking te voeden. Het komt vaak door ingewikkelde politieke structuren, sociale ongelijkheid en (burger)oorlogen dat mensen in veel Derde Wereld landen dagelijks honger hebben. En: zolang landen met een hongerende bevolking nog steeds gewassen verbouwen voor de export als veevoer naar Westerse landen is een oplossing nog ver weg.

 

Wetlands

Vochtige en natte natuurgebieden (kustmoerassen, meren, rivierdelta's, veengebieden) met betrekking tot de bescherming waarvan in het Verdrag van Ramsar (1971) internationale afspraken zijn gemaakt.

 

Wet Verontreiniging Oppervlaktewater (WVO)

Wet met als doel het bestrijden en voorkomen van verontreiniging van oppervlaktewater, met het oog op de verschillende functies die deze wateren in onze samenleving vervullen.
Op grond van deze wet is het verboden om zonder vergunning afvalstoffen, verontreinigende of schadelijke stoffen in het oppervlaktewater te brengen.

 

Wereldhandelsorganisatie (WTO)

De Wereldhandelsorganisatie (WTO) regelt de spelregels van de handel in goederen diensten en ideeën (geestelijke eigendom) tussen landen. De 146 WTO-lidstaten, gezamenlijk goed voor meer dan 90% van de wereldhandel, bepalen die regels in overeenkomsten. Hoofddoel is de handel zo vrij, vlot en voorspelbaar mogelijk te laten verlopen. Het fundament voor een ‘multilateraal handelssysteem’ is het principe van non-discriminatie. Eigen bedrijven mogen niet worden voorgetrokken boven buitenlandse bedrijven en wat voor één land geldt, geldt direct voor alle landen. Uitzonderingen daarop zijn de regionale handelsblokken (leden binnen de EU kunnen wel voorkeur krijgen boven niet-EU leden), en landen met een zwakkere economie: ze worden ontheven van sommige verplichtingen. Op de site van OneWorld vind je meer informatie.

 

WSSD,  World Summit on Sustainable Development ofwel Wereldtop over duurzame ontwikkeling
In 2002 vond in Johannesburg de tweede Wereldtop voor duurzame Ontwikkeling (WSSD) plaats. De eerste vond in 1992 in Rio de Janeiro plaats (UNCED). Belangrijkste uitkomsten van deze conferentie zijn de Politieke Verklaring en het Implementatieplan.
Lees meer op deze site.

 

X

 

 

Y

 

 

Z

 

Zeeuwse Vlegel

Zeeuwse Vlegel is een project van jonge Zeeuwse boeren en boerinnen. Vanaf 1991 brengen zij in samenwerking met molenaars, bakkers, de Zeeuwse Milieu Federatie, consumenten- en landbouworganisaties het Zeeuwse Vlegel volkorenbrood op de markt. De tarwe voor dit brood wordt in Zeeland op een milieuvriendelijke wijze geteeld. Het is ook de grondstof voor nog meer Zeeuwse Vlegelproducten zoals snelkooktarwe, wafeltjes, pannenkoekenmeel en volkorenmeel.

 

Zonneboiler

Een warmwatertoestel waarbij het water verwarmd wordt door zonne-energie.

 

Zure regen

Regen die een zeer hoge zuurgraad (lage pH) heeft, als gevolg van het in contact komen met atmosferische verontreinigingen zoals zwaveloxiden.

 

Zware metalen

Metalen die een dichtheid hebben die 5,0 of hoger is en een hoog elementair gewicht hebben. De meeste zijn giftig voor mensen, zelfs in lage concentraties. Degenen die het meest voorkomen in de natuur zijn; kwik, lood, cadmium, koper, arsenicum, nikkel, kobalt en magnesium. De meest toxische van deze stoffen zijn: lood, cadmium en kwik.

 

Zwart water

Zwart water is afvalwater verontreinigd met fecaliën, dus afkomstig van het toilet. Na enige tijd kleurt dit water zwart van kleur.


Zwerfafval

Afval wat buiten wordt neergegooid. Om de hoeveelheid zwerfafval  te verminderen zijn er verschillende convenanten opgesteld. Dat leek uit te monden in een statiegeldregeling op blikjes en flesjes. Dat komt er niet, maar in plaats daarvan kunnen weggooiers nu worden beboet.