Het aantal Zeeuwse reizigerskilometers steeg van 1990 tot 2003 met 15,5 %,  tot het indrukwekkende aantal van 4500 miljoen kilometers. Er wordt weliswaar resultaat geboekt met het zuiniger maken van auto’s, maar  door het groter aantal afgelegde kilometers,  een verschuiving naar zwaardere auto’s (SUV's/terreinwagens in de stad) en meer auto’s met airconditioning blijft het dweilen met de kraan open.

Van al die afgelegde kilometers komt 80 % voor rekening van de auto, bus plus trein staan op 9%, de fiets op 6.6%.

De gemiddelde Zeeuw verplaatste zich in 2004 ruim 3 keer per dag . Daarbij ging het in maar liefst 77 % om verplaatsingen voor ‘sociaal recreatieve’ doeleinden: winkelen/boodschappen doen, op bezoek, naar de sportschool, de natuur in. Woon-werkverkeer neemt 19 % van de verplaatsingen in, en bij de overige 3% gaat het om zakelijk verkeer.

OVERHEIDSBELEID

Lange tijd werd er vanuit de overheid geprobeerd de toename van de automobiliteit  aan banden te leggen. Dat bleek op zich al moeilijk, en uiteindelijk reageerde voormalig verkeersminister Netelenbos daarop met te zeggen dat autorijden ‘fun’ is, dat autorijden moet mogen en dat het beleid zich voornamelijk moet toeleggen op beprijzen ervan. Wie het geld er voor over heeft stapt in de auto, iemand  anders zoekt een andere weg.

Haar opvolgster Karla Peijs volgt dezelfde koers.

BUS en CVV

Intussen wordt het openbaar vervoer niet echt gestimuleerd.

Het stads- en streekvervoer heeft een paar jaar achtereen steeds een korting van een paar procent te verwerken gekregen. Door  dit vervoer aan te besteden zou het efficiënter en daarmee goedkoper moeten worden. De Zeeuwse praktijk leerde echter dat er heel wat te protesteren viel toen in maart 2003 de eerste nieuwe dienstregeling van start ging, op basis van een aanbesteding. Weliswaar reden er méér bussen, maar dit werd vooral veroorzaakt door de nieuwe lijnen Goes - Sas van Gent en Middelburg - Terneuzen ( - Hulst) en doordat de stadsdienst Vlissingen – Middelburg gereden werd met méér maar kleinere (goedkopere) busjes. Maar op de bestaande lijnen werd er het een en ander geschrapt, en in  2004 en 2005 ging deze trend door.

De dienstregeling 2004 kende een primeur: het is de eerste keer dat de provincie als opdrachtgever voor het stads- en streekvervoer geld bijlegt om het aantal bussen min of meer op peil te houden. Ook in 2005 is dat het geval.

Naast bussen en busjes die volgens dienstregeling rijden, is er inmiddels CVV, Collectief Vraagafhankelijk Vervoer. Op plaatsen en/of tijden waar(op) de bus niet of niet meer  rijdt, kunnen mensen gebruik maken van het CVV door minstens een uur van tevoren hun reis aan te melden.  Er geldt een ander tariefsysteem: de prijs is ongeveer 3 maal hoger dan die van de bus. Op de Bevelanden en Schouwen-Duiveland wordt CVV gecombineerd met WVG-vervoer .

De provincie baseert haar OV-beleid op het provinciale OV-beleidsplan. In 2005 wordt het nieuwe  OV-beleidsplan vastgesteld.  Het motto is: 'Overstappen naar beter OV… op zoek naar de reiziger’. Een belangrijke keuze daarbij is die tussen openbaar vervoer wat zoveel mogelijk kernen bedient, ook wanneer daar weinig reizigers zijn (aanbodgestuurd), of een busdienstregeling die erop is afgestemd zoveel mogelijk mensen in de bus te krijgen (vraaggestuurd). De keuze lijkt te vallen op het laatste, waarbij de kleinere kernen bediend zullen worden door een 'flexbus'. Deze rijdt volgens dienstregeling, op afroep, en volgens een route die afhangt van de reizigers.

In  Vlaanderen wordt het stads- en streekvervoer de laatste paar jaar veel voortvarender aangepakt: er zijn normen opgesteld op grond waarvan de dienstregeling stukje bij beetje fijnmaziger en frequenter wordt, de tarieven zijn omlaag gegaan en versimpeld, en voor dit alles wordt stevig promotie gemaakt.

TREIN

De dienstregeling van de NS is in Zeeland sinds 1998 nauwelijks veranderd. Wel zijn er vanaf 2008 grote veranderingen te verwachten, wanneer de HSL-Zuid gereed is en er een geheel nieuwe opzet van de dienstregeling komt. Dit zou al in 2007 zover zijn, maar door vertragingen bij de HSL worden de wijzigingen rondom het HSL-tracé, waaronder die in Zeeland, een jaar uitgesteld.

Als onderdeel van deze grote verandering heeft de NS voorgesteld om drie Zeeuwse stations te sluiten: Arnemuiden, Kapelle-Biezelinge en Krabbendijke. Daar is veel protest over opgelaaid, en vanuit Zeeland is er een alternatief voorgesteld, waarbij er van de vier kleinste stations om en om twee worden bediend. Het overleg hierover is nog gaande.

De NS is al jaren bezig met het terugdringen van kaartverkoop via de loketten, met bijbehorende loketsluitingen. De kaartautomaten bieden steeds meer mogelijkheden, maar over een paar jaar zijn ze achterhaald, want in 2009 moet  de chipkaart in het hele land ingevoerd zijn.

Deze chipkaart wordt tevoren op een paar plaatsen uitgeprobeerd. In Zeeland hebben we er vanaf 2004 mee te maken op de boot Vlissingen-Breskens.

Reizigersinformatie wordt tegenwoordig geleverd van deur tot deur, en gaat steeds meer digitaal. Reizen vooral gepland via internet (www.9292.ov.nl , www.ns.nl, www.connexxion.nl) , en de digitale Planner Plus.

FIETS

In Zeeland wordt het fietsen gestimuleerd door het Zeeuws Coördinatiepunt Fiets, in 1996 ingesteld door de provincie. Vanuit het ZCT is het Actieplan Fiets opgesteld, dat zich met name richt op:

-                     het up-to-date brengen en houden van het Zeeuwse fietsnetwerk

-                     het promoten van de fiets als alternatief voor de auto op de korte afstand in de stad en in de recreatiegebieden (fietsroutenetwerk Zeeuws Vlaanderen, grensoverschrijdende fietsroutes, ‘fiets een rondje met een pontje’)

-                     de samenhang met openbaar vervoer (verbetering van stallingsmogelijkheden  bij zowel trein als bus, aandacht voor het fietsvervoer in de Westerscheldetunnel en de Fast Ferry)

-                     verkeersveiligheid (meedenken met Duurzaam Veilig en het project ‘veilig fietsen voor buitenlandse toeristen)

Zeeland is de bakermat van de actie ‘Fiets naar je werk’, die inmiddels landelijk draait. In 2004 fietsten ruim 23.000 meer dan 23 miljoen kilometers van en naar hun werk, en bespaarden daarmee ruim 4,6 miljoen kg. CO2. Via sponsoring levert deze actie ook nog eens geld op voor verschillende Novib-projecten.

Intussen groeit de automobiliteit. In Zeeland levert dat niet al te veel files op, maar ook in hier zijn de binnensteden soms slecht bereikbaar, en ook het recreatieverkeer staat wel eens vast. In Renesse en Goes moeten transferia auto-overlast verminderen en bereikbaarheid verbeteren.

Is het terugdringen van de automobiliteit tegenwoordig voornamelijk beperkt tot het garanderen van bereikbaarheid, ook in de tijd dat die terugdringing nog wel een beleidsdoel was kwam er niet veel van terecht. Het omgekeerde lukte wél, getuige de toename van het autoverkeer na opening van de Westerscheldetunnel.

KILOMETERHEFFING

Na jarenlang gepraat over tolpoorten en kilometerheffing is VVD-kamerlid Pieter Hofstra gekomen met het plan voor een infrastructuurheffing. Die komt neer op een platte kilometerheffing, dus onafhankelijk van tijd en plaats. Deze heffing zal in de plaats komen  van de motorrijtuigenbelasting en de BPM (belasting bij aankoop van een nieuwe auto), en kan door verschuiving van vaste naar variabele lasten een stimulans zijn tot zuiniger rijden. Maar het is wel een lange-termijnplan. Als het er al door komt, dan duurt het nog minstens tien jaar eer het gerealiseerd is.

BIOBRANDSTOF

In plaats van  op eindige brandstoffen benzine, diesel en gas kunnen auto's ook rijden op biobrandstoffen. De CO2-uitstoot wordt dan gecompenseerd door de opname door het gewas waar die brandstof van is gemaakt. Koolzaad is daarvoor een van de mogelijkheden,

maar b.v. ook palmolie, gepruduceerd aan de andere kant van de wereld. Biobrandstof is alleen onder bepaalde voorwaarden  milieuvriendelijk (wijze van productie, voldoende CO2-winst, het mag niet ten koste gaan van natuur).

Najaar 2005 ziet het er naar uit dat het kabinet oliemaatschappijen wil verplichten biobrandstoffen te mengen door benzine en diesel. Ook wil ze het gebruik van biobrandstoffen stimuleren door vanaf 2006 voor biobrandstoffen een accijnsvrijstelling in te voeren.