Het begrip biodiversiteit betreft de verscheidenheid in de natuur, ofwel de daar aanwezige verzameling planten en dieren. De biodiversiteit kreeg mondiaal aan­dacht toen in 1992 in Rio de Janeiro het 'Verdrag inzake Biologi­sche Diver­siteit' werd gesloten. Daarbij bleek het begrip echter meer te omvat­ten dan een lijst van dieren en planten. Het ging om het beschermen van de biologische totaliteit. Zonder in vaag­heden te belanden weten we dat de natuur meer is dan die dorre opsomming van levende wezens. De invloed die levende wezens op elkaar hebben is daar een voor­beeld van. Planten en dieren vormen met elkaar com­plexe levens­ge­meenschappen.

Populaties van levende wezens behouden hun kwaliteit als ze voldoende omvang hebben en er een mogelijkheid is tot uitwis­seling met naburige populaties van de zelfde soort.

De grote geneti­sche variatie is een kwaliteit die populaties minder kwetsbaar maakt voor ongunsti­ge invloeden. Er zijn dan altijd wel individuen die klappen kunnen incasseren, terwijl de rest het loodje legt. Daarin ligt, zoals bekend, de kern van het evolutie­proces.

Een populatie met een grote verspreiding heeft ook meer buf­fer. Een cata­strophe neemt dan slechts een hap uit de popula­tie, waarna herstel vanuit het resterende deel spoedig op­treedt.

De dynamiek die de mens teweeg brengt leidt nu tot een aaneen­schakeling van kleine tot grote catastrophes in de natuur. Daar­door gaat de rek er bij de kwets­bare popu­laties uit en verdwijnen die soorten tenslotte. Het grote uitster­ven is gaan­de in een tempo dat zich niet eerder heeft voorgedaan. Jacht en visserij zijn in het oog lopende oorzaken van die achter­uitgang. Zo zijn Oeros, Lynx en Otter heenge­gaan en komen we de uitgestrekte wilde oesterbanken nog slechts in oude verhalen tegen. Het verdwijnen gaat ook slui­pender­wijs, maar gron­dig, door milieu­pro­blemen. Die worden aangeduid met termen als verdro­ging, vermes­ting en verzu­ring. Een groot probleem schuilt verder in de ver­kleining van het leef­mi­lieu van plant en dier: versnippering. Popula­ties raken geïso­leerd van elkaar door de moder­ne inrich­ting van het landbouwareaal en door onvermin­derde uitbreiding van stedelijke bebouwing en infrastruc­tuur.

De ecologische infrastruc­tuur, het netwerk van reservaten en verbin­dingswe­gen voor plant en dier, had tot begin jaren negentig van de vorige eeuw weinig aandacht. De natuur kwijnde weg in geïsoleerde terreinen, aangeduid als bloempottennatuur.

Sinds de introductie van het nationale 'Natuurbeleidsplan' in 1990 zijn we in brede kring doordrongen van de ernst van de teruglopende biodiversiteit en de noodzaak tot het nemen van maatregelen. Eén van de hoofdlijnen in het beleidsplan is de realisatie van de 'ecologi­sche hoofd­struc­tuur' (EHS). Dit maakte de weg vrij voor het creëren van grote opper­vlakten natuur en ecologische verbin­dingszones. De ecologische hoofdstructuur moest volgens het regeringsbesluit in 2018 gerealiseerd zijn. Dit beleid is in de nieuwe plannen gehandhaafd.