De belangrijkste taak van de landbouw is het produceren van voldoende voedsel voor de bevolking. Dat geldt voor de traditionele Kenyiaanse boer die met dierlijke trekkracht zijn akkers bewerkt en evenzeer voor diens hoogopgeleide Nederlandse collega die met behulp van high-tech methodes de teelt van zijn gewassen stuurt. Het gaat echter bij (duurzame) landbouw om meer dan een zo hoog mogelijke voedselproductie, al verschilt hierin de situatie tussen de Derde Wereld en het Westen zeer sterk. In ontwikkelingslanden speelt vooral de zorg van voldoende vruchtbare landbouwgrond. In de Westerse landen worden boeren de laatste jaren steeds meer geconfronteerd met wensen vanuit de maatschappij op het gebied van onder meer milieu en landschap.

In veel ontwikkelingslanden is de productie veel te laag om de eigen bevolking te voeden. Voor deze mensen is honger een dagelijks terugkerend gegeven. Volgens de FAO (voedselorganisatie van de Verenigde Naties) moet in een aantal gebieden zoals Azië, Noord-Afrika en het Nabije Oosten meer landbouwgrond in gebruik worden genomen en moet bovendien de productie worden geïntensiveerd. Het gaat in deze landen echter niet alleen om het bestrijden van ondervoeding en voedselonzekerheid, maar ook om het veilig stellen van de productiemogelijkheden. Specifieke problemen zijn een tekort aan zoet water, de ontbossing en woestijnvorming. De FAO heeft een aantal strategieën ontwikkeld om de situatie in deze landen te verbeteren en naar een duurzame landbouw te komen.

Tegenover de honger in de Derde Wereld staan de overschotten in de Westerse wereld. In de meeste landen in het Westen is de landbouwproductie veel hoger dan wat de eigen bevolking op kan. Het na de Tweede Wereldoorlog in West-Europa ingezette beleid heeft tot gevolg gehad dat er enorme overschotten ontstonden. Die werden (en worden nog steeds!) met torenhoge subsidies op de wereldmarkt afgezet, vaak ten koste van de lokale producenten in de Derde Wereld.

Ook al is dat beleid inmiddels bijgesteld, nog steeds is de landbouwproductie in het Westen voor een groot deel gebaseerd op export. Aan de hoogproductieve Westerse landbouw kleven wel een aantal nadelen op het gebied van milieu en landschap. Daarom hebben in Nederland landbouw en overheid samen afspraken gemaakt om het gebruik van meststoffen en bestrijdingsmiddelen terug te dringen. Dat is niet van de ene op de andere dag geregeld, maar gaandeweg heeft onderzoek aangetoond dat ook met minder inzet van deze middelen goede resultaten zijn te behalen.

Ook op het vlak van de aankleding van het landschap hebben zich de afgelopen jaren in ons land positieve ontwikkelingen voorgedaan. Boeren hebben diverse initiatieven genomen op het gebied van agrarisch natuurbeheer. Een aantrekkelijk landschap versterkt de band tussen boer en burger en bevordert daarmee een duurzame landbouw.

Ondanks alle inspanningen en goede bedoelingen voldoet de Westerse landbouw nog lang niet aan de criteria voor duurzaamheid, al is ze, met wat goede wil, wel de weg daarnaar ingeslagen. De consument speelt in deze omslag een essentiële rol, want er is een toenemende vraag naar duurzaam geproduceerde land – en tuinbouwproducten. Daarnaast bemoeien consumentenorganisaties zich steeds meer met productiemethoden in de landbouw. De agrarische wereld is ervan doordrongen dat ze moet produceren wat de markt vraagt en dat de consument over de schouder meekijkt.

Alle landelijke initiatieven van de afgelopen jaren richting een meer duurzame landbouw hebben zich ook in Zeeland voorgedaan. Het Zeeuwse akkerrandenproject ‘Zonnestraal’ was enkele jaren geleden zelfs een van de voorlopers in Nederland.

De meeste agrarische bedrijven in Zeeland zijn grondgebonden, vooral akkerbouw, melkveehouderij en fruitteelt. Er is ook intensieve veehouderij, met als meest opvallende vertegenwoordigers enkele mega-varkensbedrijven. De akkerbouw is nog steeds verreweg de belangrijkste sector. Door afnemende prijsondersteuning vanuit Brussel heeft deze sector het de afgelopen tien, twintig jaar moeilijk. In deze periode zijn veel bedrijven gestopt. De meeste hiervan zijn omgezet in melkveehouderij.