Een productieketen omvat vele schakels, van grondstoffenwinning tot en met de afvalfase. Een bedrijf wat aan ketenbeheer doet kijkt daarom veel verder dan de eigen poort, want de milieugevolgen die een product van wieg tot graf met zich meebrengt kunnen zich eventueel aan de andere kant van de wereld voordoen.

Bij optimaal ketenbeheer  worden kringlopen zoveel mogelijk gesloten, en ontsnapt er zo weinig mogelijk uit die kringloop als  emissie naar water, bodem lucht, en in de vorm van afval. En dat alles met behulp van zo weinig mogelijk, liefst duurzame energie, want ook dat is een grondstof. Alleen op die manier kan er tot in lengte van jaren worden geproduceerd en geconsumeerd, in een wereld die niet is bedorven door afvalbergen of mijnterreinen, en met een schone lucht, water en bodem.

Om dit te bereiken moet de hele keten in kaart worden gebracht, op het niveau van stoffen, producten en processen. Overigens heeft een hele keten altijd zoveel vertakkingen dat die nooit tot in alle finesses onderzocht zal kunnen worden. En het valt ook vaak niet mee om zicht te hebben op de productie van grondstoffen, wanneer dat ver uit het zicht van een producent gebeurt, en wanneer er sprake is van vele tussenschakels. Soms schuiven producenten om die reden kritiek van zich af, b.v. als het gaat om de (mensonterende) manier waarop kleding en textiel in het verre oosten worden gemaakt. Maar soms wint de aanhouder, en gaan producenten voorwaarden stellen aan hun leveranciers, of wordt er een controlesysteem opgezet op het vlak van sociale en ecologische omstandigheden.

Veel stoffen zoals chloor en verschillende metalen zijn al geanalyseerd. Vervolgens zijn er de producten, waarvoor de methodiek van de LCA, de Levens Cyclus Analyse is ontwikkeld, een allesomvattende analyse die veel tijd en geld kost. Daarom zijn er hulpmiddelen ontwikkeld zoals computerprogramma’s en handboeken van branche-organisaties, zodat niet ieder bedrijf alles zelf hoeft te verzinnen. Het zelfde geldt voor de analyse van processen.

Stoffen/producten/processen worden geanalyseerd op diverse milieuthema’s: het begon met name met energieverbruik, en later zijn daar verzuring, afval, aantasting van de ozonlaag, toxiciteit, vermesting en uiteindelijk de versterking van het broeikaseffect aan toegevoegd.

Toegepast op het bekende dilemma ’melkfles of pak’ kunnen dan zaken aan de orde komen als de papierproductie, de oliewinning voor de coating, het transporteren en het verbranden van het pak in een afvalverbrandingsoven, verlies van melk door dunnere melkpakken, het aantal keren dat een melkfles meegaat, energieverbruik bij transport enz. enz.

Een greep uit initiatieven om bedrijven te ondersteunen bij hun streven om hun gehele productieketen of een deel daarvan te verduurzamen:

De provincie Zeeland is betrokken bij het project ‘duurzame kansen voor het Zeeuwse MKB’,  waarin duurzame ketens en branches in kaart zijn gebracht, en waar maar liefst ruim 150 ideeën voor ketenprojecten zijn verzameld. Er zijn inmiddels 15 Zeeuwse bedrijven bij betrokken, en het project gaat een aantal plannen opleveren waar meer bedrijven hun voordeel mee kunnen doen. Ook stimuleert de provincie Zeeland deelname aan de ‘Subsidieregeling Aanpak Milieudrukvermindering’, bedoeld om bij bedrijven en instellingen de milieudruk als gevolg van afval en energieverbruik te verminderen.

Zeeuwse bedrijven die advies zoeken bij hun ketenbeheer en milieuzorg kunnen terecht bij BMD Advies Zuid-Nederland. De BMD verzorgt cursussen  en adviseert individueel.

De MKB-Milieubarometer is een milieuregistratie die de milieuscore van een bedrijf eenvoudig en snel zichtbaar maakt. De ondernemer vult zijn gegevens over energie, water, afval, emissies en eventueel transport en papierverbruik in. Het Excel-programma toont daarna de totale milieuscore in één staafdiagram. Aan de hand van de behaalde score kan vervolgens worden gekeken hoe die verlaagd kan worden.

De recreatiesector heeft een eigen milieubarometer, waaraan in Zeeland al veel bedrijven hebben meegedaan.

Op de website www.milieuwinst.nl  zijn voor 13 verschillende branches ruim 700 maatregelen en een groot aantal praktijkvoorbeelden verzameld, waaruit blijkt dat schoner produceren niet alleen mogelijk is maar ook rendabel kan zijn. Op de site staat ook de PAP-scan, aan de hand waarvan een bedrijf  een eigen preventie-actieplan op kan stellen.

De ZMF voert verschillende projecten uit waarbij ondernemers worden aangespoord tot duurzaamheid. In 2005 gaat het om het  'Netwerkproject Duurzaam Ondernemen' en 'Provinciaal aan de slag met duurzaam ondernemen'.